müzik molası

büyük maymunlar

bir sabah uyandığınızda, maymuna dönüştüğünüzü gördünüz; düşünün... uyandınız ve fark ettiniz ki kıllı bir vücudunuz, kalın kollarınız, kısa bacaklarınız var... konuşamıyorsunuz, garip sesler çıkartıyorsunuz...

kafka geldi aklınıza muhtemelen. yok yok, esinlenen ben değilim...
will self adlı bir yazarın bir kitabından bahsedeceğim size.
kitabın adı "büyük maymunlar".

açık söylemeliyim, kitabı alana kadar böyle bir yazarın varlığından haberdar değildim. çerezlik, kafa dağıtmalık bir kitap aradığım kitapçıda, ismi ve arka kapak açıklamasıyla dikkatimi çekti "büyük maymunlar", aldım...

kitabın kahramanı ressam simon dykes, alkol ve uyuşturucu alıp yattığı bir gecenin sabahında uyanır ve maymuna dönüştüğünü görür. bunun üzerine sinir krizi geçirir ve hastaneye kaldırılır.

ama kazın ayağı, simon'un zannettiği gibi değildir.
zira çevresindeki herkes maymundur ve simon'un "kendini insan zannettiğini" düşünmektedirler. yani "simon aslında gece yatarken de maymundu, ama şu anda kendini 'maymuna dönüşmüş bir insan' zannediyor"...

ve simon'u tedavi etmeye başlarlar, kendini insan sanma hastalığından kurtarmak üzere...

yazar, birkaç cümle ile özetlediğim bu basit hikayeyi anlatırken, basit olmayan bir iş yapıyor aslında. zira başımızı kaldırıp çevreye baktığımızda gördüğümüz herşeyi, maymunlara uyarlayarak anlatıyor. nasıl mı?

mesela kitaptaki maymun dünyasında kimse konuşmuyor, işaretleşerek anlaşıyorlar. ya da selamlaşırken el sıkışmıyor, tımarlaşıyorlar.

arabalar, evler, meslekler, ticaret, hayat, eğitim... herşey aynı. ancak o medeniyet, maymunlara ait. insanlar ise o medeniyetin içerisinde, ormanlarda yaşayan ve yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olan bir hayvan türü...

maymunlarla yer değiştiriyoruz yani...

bu pencereden bakmak irkilmesine yol açıyor insanın, garip bir ürperti...

kitap, gidişat itibariyle bir yandan orwell'in "hayvanlar çiftliği"ne, diğer yandan kafka'nın "dönüşüm"üne benziyor. hayır hayır, kahramanları hayvanlar olduğundan değil...

orwell'in kitabındaki o sınıfsal eleştirinin bir benzerini görüyoruz "büyük maymunlar"da. ancak sınıfsal temelli değil, "insan olma kavramına" dair eleştiriler bunlar... ben bazı satırlarda durup düşündüm örneğin, bazı şeylerin farkına vardım. hani yüzünüzdeki bir ben görünmez ya gözünüze, çok alıştığınız için... sonra bir gün bir arkadaşınız gösterir onu ve o an bir kez daha fark edersiniz beninizi... bunun gibi... ama bence acemice yapmış yazar bunu. biraz daha tecrübe (ya da belki biraz daha zeka) gerekirdi... veya belki "popüler olma kaygısı" değil, "gerçekten eleştirme amacı" olsaydı, daha başarılı bir netice alırdı yazar...

yani özetle, yazarın bu eleştirilerini belirli bir toplumsal ya da felsefi kaygı ile değil, popülizm zehriyle yaptığına inandım ben, kitap bittiğinde...

dönüşüm'le olan benzerliği ise bana sorarsanız yazarın ilham almış olması ile ilgili sadece... ya da hiç esinlenmemiştir belki, bilemeyiz.

maymunlar sosyetesi, maymunlar modası... ilginç...
"insanların dünyası"nın "maymunlar dünyası"na uyarlanması noktasında bir falsosu yok yazarın, telefonu bile "görüntülü" hale getirip kurtarmış işi...

kitapta beni rahatsız eden tek şey ise "gösterişmek", "imsizlik ve seslemesizlik", "hoo-kraa", "huu huu", "grrunn" gibi kelime ve ünlemler oldu. kitap boyunca alışamadım bunlara...

neyse efendim.

kısacası: kafanızı yormayacak, eğlencelik bir roman arıyor iseniz, bu kitap size göre. "içerdiği toplumsal eleştirileri keşfedeceğim" çabasıyla kendinizi tüketmeyin, çıkartabileceğiniz çok fazla bir ders yok bu kitaptan...

felsefe yapmayın, okuyun, geçin... :)

büyük maymunlar
ayrıntı yayınları
432 sayfa
27 tl

O'cu Bu'cu Şu'cu

"Ben gelmedüm daviyiçün,

Benim işim seviyiçün,

Dostun evi gönüllerdür,

Gönüller yapmağa geldüm.

Yunus Emre"

Birbirini çok seven, yıllardır bir arada olan üç arkadaş varmış. İsimleri A, B ve C imiş. Beraber okumuşlar, beraber düşünmüşler, beraber değerlendirmişler. Fikirlerini beraberce olgunlaştırmışlar.

Ancak C, zaman içerisinde olayları diğer iki arkadaşından farklı değerlendirmiş ve tercihini farklı kullanarak A ile B'nin yürüdüğünden bambaşka bir yola sapmış. Çevresindeki insanların kabullenmediği, çok ayrı bir çizgide ilerlemiş; bu radikal ve genelin fikirleriyle taban tabana zıt fikre gönlünü ve ömrünü vermiş. İnandığı amaç uğruna ailesinden ve A ile B'den yollarını ayırmış, bu uğurda savaşmaya başlamış.

A ile B bu duruma üzülseler de C'yi anlayışla karşılamışlar. İçlerinden "Yanımızda kalsa da zaten geçinemezdik, fikirlerimiz, yaptıklarımız ve inandığımız şeyler o kadar farklı ki..." diye geçirmişler.

Öte yandan A ile B, aynı fikre inanıyorlarmış. Bu fikir uğruna büyük mücadeleler veriyorlar, beraber savaşıyorlar, kol kola yürüyorlarmış geleceğe... Zaman zaman ters düştükleri oluyormuş elbet, ama meseleleri tek olduğu için bu fikri ayrılıklarını aşmayı beceriyorlarmış. Taa ki...

Günün birinde B çıkıp A'ya "Bak kardeşim!" demiş; "Bu iş artık böyle olmaz. Eskiden beri mücadele ettik ama bu mücadele yöntemleri artık işe yaramıyor. Şöyle şöyle yaparsak daha iyi netice alacağımıza inanıyorum." Demiş demesine de...

Aradan zaman geçmiş... Bu yazımızda anlatamayacağımız çeşitlilik ve şekillerde olaylar yaşanmış. Konuya alakasız insanlar müdahil olmuş, her kafadan bir ses çıkmış.

A ile B bu süre zarfında, karşılaştıklarında birbirlerine selam vermez hale gelmişler. Hatta, A ile B'nin aileleri, çocukları ve yakın arkadaşları dahi birbiri ile selamlaşmıyor, birbirinin arkasından hakarete varan cümleler kuruyorlarmış.

Tüm günlerini aynı amaç uğruna harcayan, aynı amaç uğruna toplantılar düzenleyen, fikir teatileri yapan, aynı amaç uğruna emek veren bu iki eski dost, günün birinde yabancı ve hatta düşman oluvermişler. A da B de geceleri uzun uzun düşünürmüş "Şu bizim meseleyi ne yapsak?" diye... A da B de yazar çizermiş aynı konu üzerinde. A da B de girişimlerde bulunurmuş kendi çizdikleri yolun gerektirdiği yöntemle; ama aynı gaye, aynı hedef için... Bu hedefe inanan diğer insanların hazırladıkları toplantılara, gösterilere, programlara A da B de davet edilirmiş; gittikleri düğünlerde, cemiyetlerde hep karşılaşırlarmış, halkın mutlu gününde de mutsuz gününde de en ön sırada A ile B olurmuş. Hem o kadar küçük bir toplumlarmış ki, bu fikir uğruna emek veren insan sayısı da bir elin parmakları kadarmış. Ama tüm bunlara rağmen, A ile B karşılaştıklarında birbirini görmezden gelir, birbirine selam vermezmiş.

***

Hikayemiz burada bitiyor dostlar. Devamına zaten gerek yok. Bazılarınıza tanıdık gelmiş olabilir bu kadarı bile, ancak inanın "bu hikayede geçen tüm kişi ve olaylar tamamen hayal ürünüdür, gerçek kişi ve olaylar ile bir ilgisi bulunmamaktadır."

Şimdi...

A, B ve C adlarında üç hikaye kahramanımız var elimizde...

C'nin çekip gidişini hepimiz anlayabiliriz, değil mi? Bambaşka bir amaç, taban tabana zıt bir fikir, fikre giden ters bir yol...

C inanmışsa şayet amaçlarına, kendini buna adaması ve kendisi gibi düşünmeyen insanlardan eylemsel olarak soyutlanması doğaldır. İnsanlar bazen kendilerini ülkülerine adarlar ve kendileri gibi düşünmeyen, kendi amaçlarına yaklaşmayan kişilerden uzaklaşırlar. Radikalleşmek, istisnadır; ama normaldir.

Peki ya A ile B'nin bu duruma gelmesini, yani birbiriyle selamlaşmamasını, birbirinden kopmasını anlayabilen var mı?

Köyün uzağındaki su kaynağına farklı yollardan giden iki kişi, birbirine düşman mı olmalıdır?

Ayrı şehirlerden, ayrı yollardan çıkıp annelerini ziyarete gelen iki kardeşin selamlaşmaması mı gerekir ya da?

Her ikisinin de amacı annelerini ziyaret etmek oldukça tabi... Biri diğerinin arabasının tekerleğini patlatmadıkça, değil mi?

***

Bunalıyorum dostlar, yoruluyorum, üzülüyorum...

Neden mi?

Halkımızın kurtuluşuna giden yollar, sadece birkaç kişinin tekelinde kaldığı için... Toplumsal mücadelemiz tabana yayılamadığı, hatta tam tersine, gün geçtikçe tabandan uzaklaştırıldığı için...

Amaca giden farklı fikirler, farklı adımlar, farklı bakış açıları küçümsendiği - kısıtlandığı - kötülendiği - önemsenmediği - anlaşılmadığı vs. vs. vs. için...

"Cephe" haline getirilen bu farklı bakış açılarının aralarındaki ayrımın neredeyse düşmanlık boyutuna vardırıldığına şahit olduğum için...

Şeffaflıktan uzak, "ben yaptım oldu"cu mantıkla istila edildiğimiz için...

Toplumsal etkinliklerimizde, insanların birbirlerine selam vermediklerini, birbirlerini görmezden geldiklerini, birbirleriyle aynı masalara oturmak istemediklerini gördüğüm için...

Farklı farklı kişiler için kullanılan "Göstermeyin şu adamın yüzünü bana!" lafını defalarca duyduğum için!

Son dönemdeki fikir ayrılıklarının tamamının toplanıp toplanıp "dernekçiler - aktivistler (sözümona) savaşı" eksenine yığıldığını anladığım için...

Kırık yıllık emeklerin, özverilerin, iyiniyetin, samimiyetin, başarıların bir tek cümle ile hiç edildiğini, sıradanlaştırıldığını ve hatta inkarını midem ve vicdanım kaldırmadığı için...

Yukarıdaki hikayemizde değinilen A'lardan ve B'lerden bolcası ile görüştüğüm için...

Vesaire...

Bunaldım. Yoruldum. Umutsuzlandım...

Fark edildi mi bilmiyorum ama kabuğuma çekildim bir süreliğine.

150 yıldır Ruslara, asimilasyona, hayat şartlarına, maddi zorluklara vs. karşı sergilemediğimiz hırçınlıkları, durmadan birbirimize karşı sergiliyoruz.

Bakıyorum da ortada kimsenin tanımadığı bir takım insanlar durmadan konuşuyor, durmadan... Yıkıcı ve kırıcı bir şekilde, susmaksızın, pervazsız ve saygısızca konuşuyor bir güruh... Kim olduklarını bilmiyorum, hatta belki de kimse bilmiyor bunu... Ama bu kitle enerjimizi emiyor; üzerimize negatif bir bulut bırakıyor ve tereyağı gibi süzülüp kayboluyor ortadan...

Bazen hakaret ediyorlar, bazen yağ yakıyorlar, bazen çirkinleşiyorlar...

Her şeyi çarpıtıyor, her lafı döndürüp dolaştırıp istedikleri şekle sokuyor, her konuyu işlerine gelen mecraya çekiyor; kendileri gibi olmayanı öteliyor, ona hakaret ediyorlar.

Çerkes halkının kültürel mücadelesindeki farklı yöntemleri ele alıyor, bunu hani şu hepimizin bildiği, klasik "burjuvazi - proleterya" sorununa yaklaştırıp - uyarlayıp, dedikoduya aç kesimde en kabul göreceği ve spekülasyona en müsait biçimde paketleyip piyasaya sürüyorlar.

Kraldan çok kralcı, soytarıdan daha soytarı olabiliyorlar...

Kurum ya da oluşum sözcüleri hiçbir beyanda bulunmaz iken saçma sapan söylemlerle ortalığı kışkırtabiliyor, insanları yaftalayabiliyorlar.

Utanıyorum.

Samimi bir şekilde ve gerçekten... Bunları yazarken bile...

Utanıyorum!

Çerkeslik uğruna yıllarını vermiş kurumlarımızın ve insanlarımızın tüm bu emeklerinin, kim olduğu dahi bilinmeyen provakatörler tarafından hiç edilip iki dakikada yok sayılmasından...

Halkımızın dişinden tırnağından arttırarak kurduğu kurumlarımızın işlevsiz birer dans salonu haline gelmesinden, getirilmesinden...

"Ben yaptım oldu"culuktan, "sen yaparsan olmaz"cılıktan, "biz beraber yapamayız"cılardan...

Ortaya saçılan negatif enerjinin, halkımızın enerjisini ve tüm umudunu bir kara delik gibi içine çekmesinden...

Güzelliklerle uğraşan, halkına güzellikleri aşılamaya çalışan insanların, sanatçıların, aydınların, kanaat önderlerinin, kültür adamlarının bu kara deliğin içinde çırpınır hale gelmesinden, sürüklenip gitmesinden, yok olmasından; onlara nefes alacak alan dahi bırakılmamasından...

"Aşağı tükürsem sakal, yukarı tükürsem bıyık!" endişesi ile ne yapacağını, ne yöne gideceğini, kime inanacağını şaşırmış bir gençlik yaratılmasından!

Mevcut hal ve şartlar dahilinde kimseye, ama hiç kimseye "dik durma" ve "halkın pozitif enerjisi ile umudunu muhafaza etme" şansı verilmiyor olmasından...

Herkesin yaftalanmasından, ötelenmesinden...

Utanıyorum dostlar.

Vallahi utanıyorum!

Ben, şahsen... Ola ki yarın öbür gün, kerameti kendinden menkul bu aklıevvellerin saldırgan ve yönlendirici söylemleri nedeniyle kurumlarımızın, federasyonumuzun ve farklı farklı oluşumlarda canını dişine takarcasına çabalayan emektarlarımızın başı ağrırsa, halkımızın ve kanaat önderlerimizin tırnaklarıyla kazıyarak bir noktaya getirdiği bazı demokratik hak ve menfaatlerimiz zarar görürse, bu durumun vicdani sorumluluğunu kıyısından köşesinden dahi olsa üstlenmem, üstlenemem!

Ben, bugünkü yönetim ve mücadele sistemleri çok işler olmasa dahi halkının çıkarları uğruna emek sarf etmiş, gecesini gündüzüne katmış insanlarımızın (bu insanlar kurumdaki insanlarımız da olabilir, alternatif yapılanmalardaki insanlarımız da olabilir, bunların hiçbirine dahil olmayan ve bireysel çaba sergileyen temiz yürekli insanlarımız da olabilir) bu emeklerini "Ne yaptılar ki?" arlanmazlığıyla iki kelimede silebilen güruhla aynı kapıdan giremem!

Ben, anadili ve halkının menfaatleri uğruna çalışan, yazan, çizen, konuşan, okuyan, dernek kuran, dernekte emek veren, mesai harcayan, kafa yoran... Kısacası bu çorbaya tuz atan samimi insanların bu çabalarını art niyetli yorumlar ile kirletenleri haklı göremem, onların bu çirkinliklerine malzeme ve de yandaş olamam!

Ortalıktaki söylem kirliliği temizlenmedikçe...

Ortalık, sanal ortamda "kurum" ya da "oluşum" sözcüsü kesilen bir takım aklıevvellerin çirkin ve hakaretamiz söylemlerine bırakıldıkça, bu "dik duruş" boşluğundan faydalanan güruh meydanda istediği gibi at koşturabildikçe...

Ve hatta mevcut çok başlılık bir yerde noktalanarak ortak bir mücadele yolu çizilmedikçe ya da bu sağlanamasa bile en azından farklı mücadele yollarını benimseyen taraflar arasında " asgari saygı esasına dayanan" bir sistem öngörülüp benimsenmedikçe...

Herkes "hakaretlerin ve çirkinliklerin içinde yer almama hakkını" kullanmakta özgür olacaktır.

Bize "yeni bir kurum" lazım değil! Bize, "yenilenmiş kurumlar" lazım.

Bize "yeni bir oluşum" lazım değil! Bize, "işlevselleştirilmiş oluşumlar" lazım.

Bunu sağlayacak olanlar da "uzaydan gelmiş yeni insanlar" değil, en küçüğünden en büyüğüne, bizleriz...

Dolayısıyla hepimiz birbirimize muhtacız... Dolayısıyla kurumlar ve oluşumlar bize muhtaç.

Ve bunu sağlamanın yolu da kalp kırmak, yok saymak, harcamak değil...

Birbirimizi kırmayalım, emekleri yok saymayalım, spekülasyonlara prim vermeyelim...

Uzun bir konu, ama iki cümle ile özetleyeyim: Derneklerimizin ve federasyonumuzun, halkın siyasi organı haline gelmesini bekleyemeyiz. Dolayısıyla, siyasi organlarımız dernek ve federasyon dışında oluşturulmalıdır, dernek ve federasyonlarımız da bu oluşuma izin vermeli, yeni yapılanma ile koordineli çalışmalıdır.

Negatif enerjilerden, çirkinliklerden, halkımızın enerjisinin boş yere tüketilmesinden, emektar insanların ve kurumların elin tersiyle itilmesinden, inisiyatifsizlikten, saygısızlıktan, vefasızlıktan, gençlerimizin umutlarının törpülenmesinden, onlara kötü örnek olunmasından nefret ediyorum!

Çerkesliği böyle mi kurtaracağız biz a dostlar?

Hem... Çerkeslik kurtulduktan sonra, kardeşime verdiğim selam alınmayacaksa... Varsın kalsın.

Yazıma ek olarak: Özgür Çerkes, adı gibi "özgür" olacak, inanıyorum. Her farklı fikre yer verecek, herkesin söz hakkını savunacak... Bu nedenle buradayım. Buna olan inancımı yitirmeyeceğim dilerim.

Hoş bulduk!